TCMB Temmuz Enflasyon Raporu: Ana Eğilim Geriledi, Enerji ve Hizmet Fiyatları Belirleyici Oldu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), temmuz ayına ilişkin fiyat gelişmeleri raporunu kamuoyuyla paylaştı. Raporda, tüketici fiyatlarının geçen ay yüzde 1,78 oranında arttığı, buna bağlı olarak yıllık enflasyonun 0,36 puanlık azalışla yüzde 31,75 seviyesine indiği belirtildi. Aylık bazda enerji ve hizmet gruplarındaki fiyat yükselişleri dikkat çekerken, temel mal grubunda daha ılımlı bir seyir izlendi.

Enerji grubunda yaşanan fiyat artışında elektrik fiyatlarındaki yükselişin yanı sıra akaryakıt fiyatlarındaki gelişmeler etkili oldu. Otomatik maktu özel tüketim vergisi (ÖTV) artışı uygulanmamasına karşın, akaryakıt fiyatlarında gözlenen yükselişte yeniden artış eğilimine giren ham petrol fiyatları ve eşel mobil sisteminden kademeli çıkış stratejisi belirleyici oldu. Hizmet grubunda ise aylık enflasyondaki artışta sağlık ve ulaştırma alt grupları ön plana çıktı. Sağlık hizmetleri fiyatları, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) muayene katılım payı düzenlemesinin etkisiyle yükselirken, ulaştırma hizmetlerinde akaryakıt fiyatlarının yansımaları hissedildi.

Son iki aydır ılımlı bir seyir izleyen gıda fiyatlarında, temmuz ayında bazı sebze fiyatlarındaki artışa bağlı olarak bir güçlenme görüldü. İşlenmiş gıda fiyatlarında ise yavaşlama devam etti. Temel mal grubunda ise sezon indirimlerinin etkisiyle giyim ve ayakkabı fiyatları düşerken, dayanıklı ve diğer temel mallarda fiyat artışları zayıfladı. Üretici tarafında ise fiyat artışı önceki aylara kıyasla yavaşlayarak yüzde 1,52 olarak gerçekleşti; yıllık üretici enflasyonu 0,26 puanlık düşüşle yüzde 27,83'e indi. Bu gelişmeler doğrultusunda, temmuz ayında tüketici enflasyonunun ana eğiliminin bir önceki aya göre gerilediği ifade edildi.

Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, enerji, temel mal ve alkol-tütün-altın gruplarının katkılarının sırasıyla 0,60, 0,25 ve 0,16 puan azaldığı görüldü. Buna karşın, gıda ve alkolsüz içecekler ile hizmet gruplarının katkıları sırasıyla 0,33 ve 0,32 puan arttı. Mevsimsellikten arındırılmış verilere göre, tüketici fiyatlarındaki aylık artış hızlandı. B endeksinde aylık artış azalırken, C endeksinde artış kaydedildi. Fiyat artışları, B endeksini oluşturan gruplardan hizmette yükselirken, temel mal ve işlenmiş gıdada zayıfladı. Dağılım bazlı göstergeler ise B ve C gibi dışlamaya dayalı göstergelere kıyasla daha belirgin bir düşüş göstererek, ana eğilim tahminlerinin altında gerçekleşti. Bu durumda, temel mal ve işlenmiş gıda gibi geniş kapsamlı kalemlerde beklenenden olumlu fiyat gelişmeleri etkili oldu.

Temmuz ayında hizmet fiyatları yüzde 3,18 artarken, grubun yıllık enflasyonu yüzde 39,70 ile nispeten yatay bir seyir izledi. Yıllık enflasyon ulaştırma ve diğer hizmetlerde yükselirken, lokanta-otelde yatay kaldı; kira ve haberleşmede ise geriledi. Hizmet grubundaki aylık enflasyonun güçlenmesinde, SGK Sağlık Uygulama Tebliği'nde yapılan muayene katılım payı düzenlemesinin etkisiyle sağlık hizmetleri fiyatlarındaki yüzde 16,41'lik artış belirleyici oldu. Bu düzenlemenin aylık tüketici enflasyonuna 0,22 puanlık bir katkı yaptığı tahmin edildi. Ayrıca, Türk Tabipleri Birliği tarife artışlarının da sağlık hizmetleri fiyatları üzerinde etkili olduğu belirtildi. Lokanta-otel fiyatlarındaki aylık artış önceki ayın hafif üzerinde gerçekleşirken, ulaştırma fiyatlarındaki hızlanmada akaryakıt fiyatlarındaki son gelişmelerin etkisi hissedildi. Kira enflasyonu, kontrat yenileme oranındaki mevsimsel etkilerle yüzde 2,85 ile bir miktar yükselse de yıllık bazda yavaşlama eğilimini sürdürdü. Haberleşme enflasyonu ise cep telefonu görüşme ücretlerindeki artışla güçlendi.

Temel mal grubu fiyatları temmuz ayında yüzde 0,38 azalırken, grubun yıllık enflasyonu 0,55 puan düşerek yüzde 16,82 oldu. Yıllık enflasyon giyim ve ayakkabıda artarken, diğer alt gruplarda azalış kaydedildi. Dayanıklı tüketim mallarındaki fiyat artışı yüzde 0,95 ile önceki aya kıyasla yavaşladı. Beyaz eşya fiyatları yüzde 3,56 ile güçlenirken, mobilya fiyatları yüzde 1,02 arttı; otomobil fiyat artışı ise yüzde 0,51 ile sınırlı kaldı. İndirim sezonunun sürmesiyle giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 4,01 düştü. Diğer temel mallarda ise aylık enflasyon yüzde 1,19'a geriledi.

Enerji fiyatları temmuzda yüzde 2,30 artış gösterdi ve yıllık enflasyon baz etkisiyle 6,55 puan azalarak yüzde 32,86 seviyesine geriledi. Akaryakıt fiyatları, otomatik maktu ÖTV artışı yapılmamasına rağmen yüzde 3,71 yükseldi. Bu artışta, yükselen ham petrol fiyatları ve eşel mobil sisteminden kademeli çıkış stratejisi etkili oldu; etkinin bir kısmının ağustos ayına sarkacağı ifade edildi. Elektrik fiyatları ise piyasa takas fiyatı ve YEKDEM gelişmeleri nedeniyle Son Kaynak Tedarik Tarifesi'ne bağlı olarak yüzde 5,75 arttı. Diğer enerji alt gruplarında ise fiyat artışları sınırlı kaldı.

Alkollü içecekler ve tütün grubunda, alkol ürünlerinde maktu verginin güncellenmesiyle fiyatlar yüzde 1,93 yükseldi. Tütün ürünlerinde nispi ÖTV oranı düşürülürken maktu vergi artırıldı; bunun enflasyona yukarı yönlü etkisinin ağustos ayında görülebileceği kaydedildi. Gıda ve alkolsüz içeceklerde aylık enflasyon yüzde 1,61 ile son iki aya kıyasla güçlendi. Grubun yıllık enflasyonu 2,08 puan artışla yüzde 37,52 oldu. İşlenmemiş gıdada yıllık enflasyon 6,50 puan artarak yüzde 39,69'a ulaşırken, işlenmiş gıdada 1,55 puanlık düşüşle yüzde 35,95'e geriledi.

İşlenmemiş gıda fiyatlarındaki yüzde 2,37'lik artışta, arz kaynaklı gelişmeler nedeniyle kuru soğan, biber gibi bazı sebze kalemlerindeki yükseliş etkili oldu. İşlenmiş gıda fiyatları ise yüzde 1,03 ile yavaşladı; bu grupta çay, şeker ve alkolsüz içecekler öne çıktı. Ana sanayi gruplarına bakıldığında, jeopolitik gelişmelerin etkisiyle enerji fiyatlarındaki artış (yüzde 4,83) bir önceki aya kıyasla güçlendi. Dayanıksız tüketim ve sermaye mallarında aylık enflasyon sırasıyla yüzde 1,33 ve yüzde 1,09 olurken, diğer gruplarda ılımlı bir seyir izlendi. Sektörel bazda ise elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı ile içecekler en belirgin fiyat artışlarının yaşandığı alt gruplar oldu.