“Sıcak Jüpiterler” yeni sırrı ortaya çıkardı

Gökbilimciler, “sıcak Jüpiter” olarak bilinen aşırı sıcak ötegezegenlerde gözlenen ekstrem rüzgarların, bu dünyaların da manyetik alanlara sahip olduğunu gösterdiğini açıkladı. Bulgular, yaşamı destekleyebilecek gezegenlerin anlaşılması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Gökbilimciler, Güneş Sistemi dışındaki gezegenlerin de Dünya ve Jüpiter benzeri manyetik alanlara sahip olabileceğine dair şimdiye kadarki en güçlü kanıtlara ulaştı. Araştırmacılar, “sıcak Jüpiter” olarak bilinen aşırı sıcak gaz devlerindeki ekstrem rüzgarları inceleyerek bu sonuca vardıklarını açıkladı. Nature Astronomy dergisinde yayımlanan çalışma, manyetik alanların gezegen atmosferleri üzerindeki rolünü anlamanın yanı sıra, gelecekte yaşam barındırabilecek dünyaların araştırılmasına da katkı sağlayabilir. RÜZGARLAR İNCELENİRKEN BEKLENMEDİK BİR ŞEY BULUNDU Fransa’daki araştırmanın liderlerinden Julia Seidel ve ekibi, başlangıçta manyetik alanları değil, sıcak Jüpiterlerdeki aşırı hava hareketlerini incelemeyi hedefliyordu. Araştırmacılar, sıcaklıkların yaklaşık 2 bin santigrat dereceye ulaşabildiği yedi sıcak Jüpiter gezegenini mercek altına aldı. Bu gezegenler yıldızlarına çok yakın konumlandıkları için gelgit kilidine girmiş durumda. Yani tıpkı Ay’ın Dünya’ya hep aynı yüzünü göstermesi gibi, bu gezegenlerin de bir yüzü sürekli yıldızına dönük. Bu durum bir tarafta sürekli gündüz ve kavurucu sıcaklıklar yaratırken, diğer tarafta kalıcı gece koşulları oluşturuyor. SAATTE 25 BİN KİLOMETREYİ AŞAN RÜZGARLAR Araştırmacılar, bu aşırı sıcaklık farklarının çok güçlü atmosfer hareketleri yarattığını belirledi. Yapılan ölçümlere göre gezegenlerdeki rüzgar hızları saatte yaklaşık 7 bin 200 kilometre ile 25 bin kilometre arasında değişiyor. Bilim insanları bu ölçümleri Şili’de bulunan Very Large Telescope ile Hawaii’deki Gemini North teleskobunu kullanarak gerçekleştirdi. DAHA SICAK GEZEGENLERDE RÜZGARLAR DAHA ZAYIF Araştırmanın en dikkat çekici bulgularından biri ise daha sıcak gezegenlerde rüzgarların beklenenden daha yavaş olması oldu. Araştırmacılar, normal koşullarda daha fazla enerjiye sahip sıcak gezegenlerde daha güçlü rüzgarlar görülmesi gerektiğini belirtti. Bu çelişkinin en olası açıklamasının ise gezegenlerin etrafındaki manyetik alanlar olduğu ifade edildi. Araştırmaya göre manyetik alanlar, atmosferdeki yüklü parçacıkların hareketini yavaşlatarak rüzgarları baskılıyor. MANYETİK ALANLAR DÜNYA'YA VE JÜPİTER'E BENZİYOR Araştırmada ölçülen manyetik alanların şiddetinin, Güneş Sistemi’ndeki örneklerle benzer olduğu belirtildi. Bilim insanları, bazı gezegenlerdeki manyetik alanların Satürn’den yaklaşık dört kat daha güçlü olduğunu, bazılarının ise Jüpiter’in yaklaşık yarısı kadar şiddette olduğunu hesapladı. Araştırmanın liderlerinden Seidel, “Artık ötegezegenlerin de manyetik alanlara sahip olduğunu biliyoruz” diyerek, bunun başka dünyaların yaşanabilirliğini anlamada kritik bir gelişme olduğunu söyledi. YAŞAM ARAYIŞINDA YENİ KAPI Manyetik alanlar, yıldızlardan gelen yüklü parçacıkları saptırarak atmosferlerin korunmasında önemli rol oynuyor. Bilim insanları, sıcak Jüpiterler gibi aşırı koşullara sahip dünyalarda manyetik alanların etkisini anlamanın, gelecekte suyu koruyabilen ve potansiyel olarak yaşam barındırabilecek gezegenleri tespit etmeye yardımcı olabileceğini düşünüyor.