Güneş Enerjisinden Elektrik Üretiminde Rekor Artış

Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember'in raporuna göre, güneş ve rüzgar enerjisindeki hızlı büyüme doğal gazın küresel elektrik sistemindeki rolünü azaltıyor. Elektrik talebi, sanayileşme ve elektrifikasyon sayesinde son 25 yılda iki katından fazla artarak 2025'te 31.774 teravatsaat (TWh) seviyesine ulaştı. Bu dönemde doğal gazın yeni elektrik talebini karşılama payı ise tarihin en düşük seviyelerine indi. 2001-2005 arasında yüzde 33 olan bu oran, 2021-2025 döneminde yüzde 11'e geriledi.

Türkiye, küresel dönüşümün bir parçası olarak doğal gazdan elektrik üretimini son 10 yılda 21 TWh azaltarak en belirgin düşüş yaşanan ülkeler sıralamasında dördüncü oldu. Listenin başında 80 TWh ile Japonya, ardından 29 TWh ile Vietnam ve 25 TWh ile Brezilya yer aldı. İthal gaza bağımlı ekonomilerde görülen bu eğilim, fiyat oynaklığı ve enerji güvenliği risklerine karşı geliştirilen yapısal bir dönüşümün yansıması olarak değerlendiriliyor.

Küresel ölçekte doğal gazın elektrik üretimindeki payı 2020'de yüzde 23,9 iken 2025'te yüzde 21,8'e düştü. Aynı dönemde güneş enerjisinden elektrik üretimi 636 TWh (yüzde 30) artarak doğal gazdaki büyümenin 17 katına ulaştı ve küresel elektrik talebindeki artışın yaklaşık yüzde 75'ini tek başına karşıladı. Doğal gazdan elektrik üreten 124 ekonominin 61'i, üretimde zirve seviyesini geride bıraktı. Bu durum, doğal gaz kullanımındaki düşüşün geçici bir dalgalanma değil, yapısal bir dönüşüm olduğunu gösteriyor.

Japonya'daki düşüşte nükleer santrallerin yeniden devreye alınması ve güneş enerjisi kapasitesindeki artış etkili olurken; Birleşik Krallık, İspanya ve İtalya'da yenilenebilir enerji yatırımlarının güçlenmesi doğal gaz talebini azalttı. 2025 verilerine göre, ABD, Japonya, Almanya, Birleşik Krallık, İtalya, Kanada ve Fransa'dan oluşan G7 grubunda yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimi 2.544 TWh seviyesine yükseldi ve 2.577 TWh olan doğal gaz üretimini yakalamasına az kaldı.

Rusya'nın Ukrayna'yı işgaliyle başlayan fiyat dalgalanmaları ve enerji güvenliği endişeleri, yenilenebilir enerjiye geçişi hızlandıran temel unsurlar arasında yer aldı. Rapora göre, 2026'da ABD-İsrail-İran gerilimi gibi jeopolitik aksaklıklar ithal gaza dayalı sistemlerin risklerini bir kez daha ortaya koyarak bu dönüşümü daha da tetikledi. Düşen temiz enerji maliyetleri ve enerji güvenliği kaygıları, doğal gazı küresel elektrik sisteminin ana yakıtı olmaktan uzaklaştırıyor.