Goldman Sachs: Enerji Dönüşümünde Uranyum 'Yeni Altın' Olarak Yükseliyor

Yapay zeka devrimiyle birlikte hızla artan enerji talebi ve jeopolitik gerilimler, küresel dengeleri değiştirecek yeni bir rekabeti tetikledi. Bu mücadelenin merkezinde yer alan stratejik maden, bankacılık devi Goldman Sachs tarafından 'yeni altın' olarak tanımlanıyor. Analistler, artan arz açığı nedeniyle önümüzdeki yıllarda uranyum fiyatlarında rekor seviyeler görülebileceği uyarısında bulunuyor.

Dünya, yapay zeka çağına doğru hızla ilerlerken, İran savaşının ardından yaşanan enerji krizi birçok ülke için dönüm noktası oldu. Yatırımlar yenilenebilir ve nükleer enerji kaynaklarına yönelirken, nükleer enerjinin temel girdisi olan uranyum altın kadar değerli hale geldi.

Goldman Sachs, yapay zeka veri merkezlerinin enerji ihtiyacı ve küresel nükleer enerji yatırımları sayesinde uranyumun stratejik öneminin arttığını belirtiyor. Analizlere göre, dünya 2045 yılına kadar yaklaşık 2 milyar poundluk uranyum açığı ile karşı karşıya kalacak. Banka, yapay zeka kaynaklı elektrik talebinin beklenenden hızlı artmasıyla uranyum fiyatlarının yıl sonuna kadar pound başına 91 dolara, 2027 yılında ise 120 dolara yükselebileceğini öngörüyor. Bazı emtia analistleri ise fiyatların 135 dolar seviyesine çıkabileceğine işaret ediyor.

Küresel çapta nükleer enerji yatırımları hız kazanıyor. Çin, 27 milyar dolarlık yatırımla 10 yeni nükleer üniteye onay verirken, ABD'de kapatılan Palisades santrali yeniden faaliyete geçiriliyor. Artan enerji ihtiyacı teknoloji devlerini de nükleer enerjiye yönlendiriyor. Meta, küçük modüler reaktör kapasitesi için adımlar atarken, Amazon Web Services uzun vadeli enerji tedarik anlaşmalarıyla nükleer kaynaklara yatırım yapıyor.

Ancak artan talebe karşın üretim tarafında sıkıntılar yaşanıyor. Geçen yıl küresel uranyum üretimi yaklaşık 173 milyon pound seviyesinde kalırken, reaktörlerin talebi 204 milyon pounda ulaştı. Böylece piyasada yıllık 31 milyon poundluk arz açığı oluştu. Öte yandan, spot fiyatlarla uzun vadeli sözleşme fiyatları arasındaki fark dikkat çekiyor. Spot uranyum fiyatları pound başına 77-85 dolar aralığında işlem görürken, uzun vadeli sözleşmelerde fiyatlar 90 dolara kadar yükseldi. Bu seviye, son 14 yılın en yüksek seviyesi olarak kaydediliyor. Analistler, önümüzdeki yıllarda piyasaya yönelecek yeni alımların fiyatlar üzerinde ilave baskı yaratabileceğini belirtiyor.

Nükleer enerji santrallerinin ve nükleer silah teknolojilerinin temel yakıt kaynağı olan uranyumun 1 kilogramı, 100 ton kömüre eşdeğer enerji sağlıyor. Dünyanın en zengin uranyum kaynakları ise 3 ülkede toplanıyor. Dünya Nükleer Birliği verilerine göre, küresel uranyum rezervlerinin yüzde 28'i (1.7 milyon ton) Avustralya'da, yüzde 14'ü (815 bin ton) Kazakistan'da ve yüzde 10'u (582 bin ton) Kanada'da bulunuyor. Rusya yüzde 8'lik payla dördüncü, Namibya yüzde 8'le beşinci sırada yer alıyor. Fiili üretimde ise Kazakistan, küresel uranyum üretiminin yaklaşık yüzde 39 ila yüzde 43'ünü karşılayarak pazarın lideri konumunda. Ancak Kazakistan'ın devlet şirketi Kazatomprom, 2026 üretim hedefini yüzde 10 düşürdü. ABD'nin Rus uranyum ithalatına yönelik kısıtlamaları ve Rusya'nın buna verdiği karşılık da uranyum arzında yeni riskler yaratıyor.

Türkiye'deki uranyum rezervlerine gelince, Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) verilerine göre Yozgat'ta yaklaşık 6 bin 700 ton, Manisa'da 3 bin 487 ton, Aydın'da 2 bin ton ve Uşak'ta 490 ton uranyum bulunduğu tahmin ediliyor. Ancak Türkiye'nin rezervleri, küresel devlerle kıyaslandığında oldukça küçük bir ölçeğe işaret ediyor.