ABD-İran Anlaşması Piyasalarda Risk İştahını Artırdı

Evrim Küçük'ün analizine göre, şubat sonunda başlayan ve küresel enerji ticaretini derinden etkileyen ABD-İran savaşında diplomatik çözüm arayışı piyasalara rahatlama getirdi. Tarafların ateşkesi uzatma ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açma konusunda mutabakat sağlaması, enerji arzı endişelerini azaltarak hisse senetlerinden metallere kadar geniş bir yelpazede risk iştahını canlandırdı. Ancak iyimserliğe rağmen yatırımcılar, anlaşmanın uygulama sürecindeki belirsizlikler nedeniyle temkinli.

Hürmüz yeniden açılacak

Anlaşmaya göre, ABD ve İran 60 günlük ateşkesi uzatacak, Hürmüz Boğazı kademeli olarak yeniden açılacak ve İran'ın nükleer programı için yeni müzakereler başlayacak. İran ilk 30 günde mayın temizleme çalışmaları yapacak ve geçiş ücreti almayacak. ABD'nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını kaldırması bekleniyor.

Petrol sert geriledi

Piyasaların ilk tepkisi dolar ve enerji cephesinde görüldü. Risk algısının azalmasıyla dolar zayıfladı; dolar endeksi yüzde 0,32 düşüşle 99,531'e geriledi. Savaş boyunca arz endişeleriyle yükselen petrol fiyatları anlaşma haberiyle hızla düştü: Brent petrol yüzde 7 kayıpla 82 dolar, Amerikan ham petrolü 80 doların altına indi. Yatırımcılar, Hürmüz'ün açılmasıyla küresel enerji arzının normale dönebileceğini fiyatladı.

Asya ve Avrupa borsaları yükseldi

Enerji fiyatlarındaki düşüş, hisse senedi piyasalarını destekledi. Avrupa'nın Stoxx 600 endeksi rekor seviyelere yaklaştı, Japonya'da Nikkei 225 yüzde 5'in üzerinde yükseldi, Güney Kore Kospi'si güçlü alım gördü. ABD vadeli endeksleri Wall Street'te pozitif açılışa işaret etti.

Temkinli iyimserlik hakim

Ancak piyasalarda tam bir rahatlamadan söz etmek için erken. Anlaşmanın 19 Haziran'da imzalanması beklenirken, Hürmüz'de geçişlerin düzenlenmesi, güvenlik mekanizmaları ve İran'ın kontrolü gibi kritik sorular yanıt bekliyor. Denizcilik sektöründe de benzer bir durum var: Kpler verilerine göre boğaz çevresinde bekleyen yüzlerce gemi için birçok armatör ek güvenlik garantileri talep ediyor. Uzmanlar, ticaret akışlarının savaş öncesi seviyelere dönmesinin haftalar alacağını belirtiyor.

Anlaşma Hürmüz Boğazı için ne anlama geliyor?

ABD-İran anlaşmasının en kritik boyutu, küresel enerji ticaretinin kalbi Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması. Dünya petrol ve LNG ticaretinin beşte biri bu dar geçitten yapılıyor. Savaş öncesi günlük 135 geminin geçtiği boğazda trafik, çatışmalarda 10 geminin altına düşmüştü. Anlaşmayla İran mayın temizliğine başlayacak ve geçiş ücretini kaldıracak. Bu, petrol, LNG, petrokimya, gübre, alüminyum gibi emtia sevkiyatlarını hızlandırabilir. Ancak piyasa için asıl soru, boğazın teknik açıklığından çok ticaretin ne kadar hızlı normale döneceği. Bölgede bekleyen 600 civarı geminin oluşturduğu yığılma ve güvenlik endişeleri nedeniyle normalleşmenin kademeli olması bekleniyor.

Altın anlaşmadan nemalandı

Barış umudu sadece hisse senetlerini değil emtia piyasalarını da hareketlendirdi: Altın ons fiyatı, enflasyonist baskıların hafifleyeceği beklentisiyle yüzde 2,51 artarak 4.325,53 dolara yükseldi. Gümüş ise pazartesi günü ons başına 71 dolara sıçrayarak üçüncü seansta da yükseldi.

2026 için rekor beklentisi yeniden gündemde

JP Morgan Global Research analistleri, altın fiyatlarının 2026'da yıl sonuna kadar 6.000 dolar/onsa, 2027'de ise 6.300 dolar/onsa ulaşabileceğini öngörüyor. Ancak gelecekteki talep ve fiyat istikrarı, jeopolitik çatışmaların çözülmesine ve Fed politikasına bağlı; bunların hiçbiri şu an kesin değil.

Metallerde destek buldu

Düşük petrol fiyatının ekonomiyi destekleyeceği beklentisi, bakır vadeli işlemlerini ABD'de pound başına 6,5 doların üzerine çıkararak rekor seviyelere yaklaştırdı. Londra'da ton başına fiyat 13.800 dolara ulaştı.