AB'den Tedarik Zincirinde Yeni Dönem: Çeşitlendirme Aracı Geliyor

Avrupa Birliği (AB) liderleri, Çin ile artan ticari dengesizlikler ve stratejik bağımlılıklara karşı Birliğin ekonomik savunma araçlarını güçlendirmesi gerektiği konusunda görüş birliğine vardı. AB Komisyonu, şirketlerin tedarik zincirlerini çeşitlendirmesini hızlandıracak ve riskleri azaltacak yeni bir 'çeşitlendirme aracı' üzerinde çalışma talimatı aldı.

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa ve AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Brüksel'de düzenlenen AB Liderler Zirvesi sonrası basın toplantısı düzenledi. Costa, liderlerin küresel ekonomik dengesizlikleri ele aldığını belirterek, AB'nin stratejisinin 'kopuş değil, risk azaltma' olduğunu vurguladı. Çin ile diyaloğu sürdürmek istediklerini ancak sorunları çözmeleri gerektiğini ifade eden Costa, 'Günde 1 milyar avroluk ticaret açığı kesinlikle sürdürülebilir değildir' dedi.

Costa, Çin ile ticaret dengesizlikleri konusunda somut sonuç alınamadığını belirterek, liderlerin AB Komisyonu'ndan mevcut araç setini gözden geçirmesini, kısa vadeli adımları belirlemesini ve ticaret savunması ile sanayi politikası alanında yeni araçlar geliştirmesini istediğini söyledi. AB'nin kurallara ve mütekabiliyet ilkesine dayalı ekonomik ilişkilerden yana olduğunu dile getiren Costa, adil rekabet koşulları gerektiğini vurguladı.

Costa, liderlerin Komisyon'u ekonomik ve güvenlik çıkarlarını korumak için başlıca ekonomik ortaklarla yapıcı diyaloğu sürdürmek ve mevcut araçları güçlendirmekle görevlendirdiğini, AB'nin çıkarlarını koruyacak yeni mekanizmalara ihtiyaç olduğunu kaydetti.

AB Komisyonu Başkanı von der Leyen, son 5 yılda Çin'den AB'ye ithalatın yüzde 45 arttığını belirterek, 'Geçen yıl AB, Çin ile ticaretinde tarihin en yüksek açığını verdi. Bu açık 360 milyar avroya ulaştı. Başka bir ifadeyle AB her gün yaklaşık 1 milyar avro ticaret açığı verdi' dedi. G7 Zirvesi ve AB liderleri arasında yapısal aşırı kapasite sorununun ele alındığını anlatan von der Leyen, ilk kez tüm AB üyesi ülkelerin Çin'e karşı ticaret açığı verdiğini, sorunun ucuz ithalat değil, Avrupa'nın üretim tabanını aşındıran aşırı kapasite olduğunu söyledi.

Von der Leyen, AB'nin rekabet gücünü artırması gerektiğini ancak küresel dengesizliklerin de ele alınmasının zorunlu olduğunu vurguladı. Liderlerin çeşitlendirme ve risk azaltma stratejisini güçlü şekilde desteklediğini belirten von der Leyen, stratejik bağımlılıkların siyasi baskı aracı olarak kullanılmasını önlemek istediklerini ifade etti. AB'nin son yıllarda ticaret ve sanayi politikası alanında geniş bir araç seti oluşturduğunu hatırlatan von der Leyen, bunların daha proaktif ve stratejik kullanılacağını söyledi.

Yeni 'çeşitlendirme aracı'nın herhangi bir ülkeyi hedef almayacağını ve şirketlerin risk azaltma sürecini hızlandırmayı amaçlayacağını belirten von der Leyen, iş dünyasının tedarik zincirlerindeki riskleri azaltma konusunda yavaş hareket ettiğini, risklere tepkilerin yeterince hızlı olmadığını söyledi. Yeni aracın ideal olarak hiç kullanılmamasını tercih edeceğini ancak mevcut baskılar nedeniyle gerekli olabileceğini ifade etti.

Liderler ayrıca AB'nin 2028 sonrası Çok Yıllı Mali Çerçevesi'ni (MFF) ele aldı. Von der Leyen, üye ülkelerin yeni bütçenin genel mimarisi üzerinde anlaştığını, bütçenin Avrupa'nın rekabet gücünü artıracak, güvenlik ve savunmayı güçlendirecek, çiftçiler ile bölgeleri desteklemeyi sürdürecek şekilde tasarlanacağını kaydetti. Yeni bütçenin finansmanı için yeni öz kaynaklara ihtiyaç olduğunu vurgulayan von der Leyen, yıl sonuna kadar genel uzlaşı sağlanması halinde bütçenin 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girebileceğini ekledi.

AB ülkeleri, 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni MFF'yi tartışmaya başladı. AB'nin 2021-2027 dönemi için yaklaşık 1,2 trilyon avroluk mevcut bütçesi 2020'de belirlenmişti. AB Komisyonu, yeni dönemde bütçenin yaklaşık 2 trilyon avroya çıkarılmasını ve daha esnek kullanılmasını öneriyor. Üye ülkelerin bütçenin büyüklüğü, finansman kaynakları ve öncelikler konusunda farklı pozisyonları nedeniyle müzakerelerin zorlu geçmesi bekleniyor. Yeni bütçenin 1 Ocak 2028'de yürürlüğe girmesi için siyasi anlaşmanın 2026 sonuna kadar sağlanması gerekiyor. Bütçe görüşmelerinde üye ülkelerin katkı payları, savunma harcamaları, rekabetçilik, tarım, uyum fonları ve yeni önceliklere ayrılacak kaynaklar konusunda yoğun tartışmalar öngörülüyor. Uzun vadeli bütçenin kabulü için Avrupa Parlamentosu'nun onayı ve AB Konseyi'nde oy birliği gerekiyor.