AB Zirvesi’nde Gündem Yoğun: Bütçe, Ukrayna ve Ticaret Başlıkları Masada

Avrupa Birliği üyesi 27 ülkenin devlet veya hükümet başkanları, 18-19 Haziran tarihlerinde Brüksel’de bir araya geliyor. AB Konseyi Başkanı Antonio Costa’nın yöneteceği toplantıya, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas da katılacak.

Zirve, Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola ile istişarenin ardından Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin iştirakiyle devam edecek. Görüşmelerde, Ukrayna ve Moldova’nın AB üyelik sürecinde ilk fasıl kümesinin müzakereye açılması ve kaydedilen ilerleme değerlendirilecek. Liderler ayrıca Rusya’ya yönelik yeni yaptırımlar ile Ukrayna’ya mali ve askeri desteğin sürmesini ele alacak. AB’nin stratejisi, “Ukrayna’ya destek ve Rusya üzerindeki baskının artırılması” olmak üzere iki temel unsura dayanıyor. Birlik, Ukrayna ve Moldova’daki gelişmelerin Batı Balkanlar’daki genişleme sürecine de ivme kazandırdığı görüşünde; genişleme konusu ekim ayındaki zirvede daha kapsamlı ele alınacak.

Rekabetçilik ve küresel ekonomik sınamalar başlığı altında yapılacak oturumda, küresel ekonomik dengesizlikler ana gündem maddesini oluşturacak. AB, rekabet gücünü artırmak ve adil rekabet için eşit şartların sağlanması gerektiğini savunuyor. Özellikle Çin ile ticaretteki dengesizliklerin birçok üye ülke tarafından “sürdürülemez” olarak nitelendirilmesi nedeniyle liderlerin bu konuda görüş paylaşması planlanıyor. Çin konusunda ortak değerlendirme zemini güçlenirken, liderlerin mevcut araçların kullanımı ve gerektiğinde yeni araçların geliştirilmesi için AB Komisyonu’na siyasi yönlendirme yapması bekleniyor.

Zirvede, 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni Çok Yıllı Mali Çerçeve (MFF) da masaya yatırılacak. Şu aşamada üye ülkelerin bütçe konusunda uyumlu bir pozisyonu bulunmazken, müzakerelerin hızlanması öngörülüyor. Yeni bütçenin 1 Ocak 2028’de yürürlüğe girebilmesi için siyasi anlaşmanın 2026 sonuna kadar tamamlanması gerekiyor. MFF, AB harcamalarının yıllık tavanını belirleyerek kaynakların politika önceliklerine göre dağılımını sağlıyor. 2021-2027 dönemi için toplam 1,2 trilyon avro olarak belirlenen çerçeve, 2020’de kabul edilmişti. Uzun vadeli bütçe kararı, AP onayı ve AB Konseyi’nde oy birliği ile alınıyor; bu süreçte üye ülkelerin katkı oranları ve öncelik alanları sert tartışmalara yol açıyor.

Zirvenin ikinci gününde liderler, Orta Doğu’daki son gelişmeleri değerlendirecek. AB, Washington ile Tahran arasındaki mutabakatı memnuniyetle karşılarken, İran’ın nükleer silah edinmesine izin verilmemesi ve balistik füze programı da dahil istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine son vermesi gerektiği görüşünde birleşiyor. AB liderlerinin, mutabakatın uygulanması ve Hürmüz Boğazı’nın açık kalmasına katkıda bulunmaya hazır oldukları mesajını vermesi bekleniyor. Ayrıca Gazze’deki insani durum, işgal altındaki Batı Şeria ve İsrail’in Lübnan’a yönelik saldırıları da gündeme gelecek. Bazı üye ülkeler, AB-İsrail ilişkileri çerçevesinde gasp edilen Filistin topraklarıyla ticaretin sonlandırılması talebini ortaya atabilir.

Liderler ayrıca savunma alanındaki ilerleme, düzensiz göç ve uyuşturucu ticaretiyle mücadele konularını da ele alacak.